2053-cü ilə qədər karbon neytrallığına nail olmaq Türkiyə hökumətinin əsas məqsədlərindən biridir və bu öhdəlik Antalyada keçiriləcək BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 31-ci sessiyasında (COP31) açıqlanacaq. Türkiyə hakimiyyət orqanlarının qənaətinə görə, bu məqsədə çatmaq üçün təkcə bərpaolunan enerji mənbələrinə deyil, həm də nüvə enerjisinin inkişafına diqqət yetirilmək lazımdır.
AZƏRTAC xəbər verir ki, Türkiyədə istismara verilməsi planlaşdırılan üç nüvə elektrik stansiyasından birincisi Mersin əyalətində Rusiyanın dövlətə məxsus “Rosatom” korporasiyası tərəfindən tikilir və bu yaxınlarda “Akkuyu” Atom Elektrik Stansiyasının (AES) ilk enerji blokunun payızda istifadəyə veriləcəyi elan edilib. Türkiyənin cənubundakı atom elektrik stansiyası tam fəaliyyətə başladıqdan sonra ölkə iqtisadiyyatının ümumi elektrik enerjisinə olan ehtiyacının 10 faizini təmin edəcək.
“Akkuyu” AES-in layihə müddəti 60 ildir və bundan sonra əlavə 20 il uzadıla bilər.
Atom elektrik stansiyasının sürətli istismara verilməsi Türkiyəyə daha əhatəli aşağıkarbonlu inkişaf ekosisteminin yaradılmasına kömək edəcək və yüz milyonlarla ton karbon qazının ümumi emissiyasının qarşısını alacaq.
Türkiyənin yüzlərlə təchizatçı şirkətinin iştirak etdiyi “Akkuyu” AES-in tikintisi ölkəyə artıq milyardlarla dolları lokallaşdırmağa kömək edib. Bundan əlavə, layihə çərçivəsində təlim keçmiş türk mühəndis və texnikləri Türkiyənin nüvə texnologiyaları üzrə kadr potensialının inkişafına uzunmüddətli töhfə verirlər.
Hökumət tərəfindən dəstəklənən bu layihə enerji təhlükəsizliyini artırmaqla yanaşı, həm də Türkiyə sənayesinin qlobal mövqeyini gücləndirir. İqlim dəyişikliyinin milli iqtisadi siyasətin ayrılmaz hissəsinə çevrildiyi bir dövrdə karbon emissiyaları qlobal ticarətdə rəqabətə təsir edən əhəmiyyətli amilə çevrilir.
Dinc nüvə enerjisinə diqqət yetirilməsi, həmçinin Türkiyənin ixrac şərtlərinə, istehsal xərclərinə, əlverişli maliyyələşdirməyə çıxışa və investisiya planlarına birbaşa təsir edən beynəlxalq Karbon Sərhəd Tənzimləmə Mexanizminə (KSTM) uyğunlaşmasını sürətləndirməyə kömək edir. İqlim gündəliyi daha da aktuallaşdıqca, bir çox ölkə qiymətlərə, uzunmüddətli investisiya strategiyalarına və təchizat zənciri seçiminə birbaşa təsir edən bir vasitəyə çevrilən KSTM-ə getdikcə daha çox diqqət yetirir.
Azad ticarətə ənənəvi yanaşmalar istixana qazı tullantılarının əhəmiyyətli bir amil olduğu yeni qlobal bazar nizamına yol açır. Beynəlxalq maliyyə qurumları artıq qərarlar qəbul edərkən təkcə proqram və layihələrin iqtisadi gəlirlərinə etibar etmir, həm də nəzərdən keçirilən təşəbbüslərin uzunmüddətli ekoloji göstəricilərini nəzərə alır. Nəticədə atom elektrik stansiyalarının mövcudluğu yaşıl maliyyələşdirməyə çıxışı asanlaşdırır.
Bu səbəbdən real bizneslər etibarlı, hava şəraitindən asılı olmayan enerji mənbəyi kimi nüvə enerjisindən faydalanır.
Ekspertlər hesab edirlər ki, nüvə enerjisi Türkiyə iqtisadiyyatının bir çox sektoruna, o cümlədən etibarlı elektrik təchizatının xüsusilə vacib olduğu informasiya texnologiyalarına müsbət təsir göstərəcək. Yeni data mərkəzlərinin və digər informasiya texnologiyaları obyektlərinin açılması atom elektrik stansiyalarının yerləşdirə biləcəyi elektrik şəbəkəsinə əlavə yük yaradacaq. Türkiyənin nəqliyyat və infrastruktur naziri Abdulkadir Uraloğlu bu yaxınlarda Ankaranın Gölbaşı rayonundakı ən böyük data mərkəzlərindən birinin təməlqoyma mərasimində iştirak edib.
Analitiklər və ekspertlər dinc nüvə enerjisinin rəqəmsal transformasiyanı asanlaşdıracağı, informasiya müstəqilliyini təmin edəcəyi, enerji təhlükəsizliyini artıracağı və Türkiyənin uzunmüddətli sənaye inkişafını dəstəkləyəcəyi ilə bağlı ortaq qənaət hasil edirlər. Atom elektrik stansiyaları, həmçinin İran ətrafında gərginliklə bağlı təchizat həcmlərinin azalması və qlobal enerji qiymətlərinin artması fonunda mənfi xarici amillərlə üzləşən Türkiyə iqtisadiyyatına təzyiqi azaltmağa kömək edir.
Bu baxımdan, Ankara Sinop və Trakyada iki yeni AES tikmək planlarını araşdırır, həmçinin modul atom elektrik stansiyalarından istifadə imkanlarını nəzərdən keçirir.
Beləliklə, Mersindəki ilk atom elektrik stansiyası layihəsi Türkiyəyə BMT-nin himayəsi altında beynəlxalq iqlim müzakirələrini irəli aparmaq üçün praktik təcrübədən istifadə etmək imkanı verir.
