Reanimasiya şöbəsində mübarizə çox vaxt qazanılır

OMÜ Tibb Fakültəsi Daxili Tibb Elmləri Bölümü Daxili Xəstəliklər Anabilim Dalı Dr. Özgür Kılıç, ictimaiyyətdə reanimasiya prosesləri ilə bağlı yanlış təsəvvürlərin olduğunu ifadə edərək, bu bölmələrdə xəstələrin sağlamlıq vəziyyətlərinin anlıq olaraq izlənildiyini və geniş müalicə tətbiq edildiyini bildirdi. Dr. Kılıç, reanimasiyada bir çox xəstənin yenidən sağlamlığına qovuşa bildiyini söylədi: "Bu gün reanimasiya tibb, keçmişə nisbətən çox daha irəlidədir. Sepsis, ağır travma, tənəffüs çatışmazlığı, ciddi infeksiyalar və şok tablolarında illər əvvəl itirilməsi qaçınılmaz görünən bir çox xəstə artıq həyata dönə bilməkdədir. Mexaniki ventilyasiya cihazlarından dializ sistemlərinə, inkişaf etmiş hemodinamik monitorlardan süni orqan dəstək texnologiyalarına qədər bir çox yenilik sayəsində insanlar yenidən ailələrinə qovuşa bilməkdədir. Bu səbəbdən reanimasiya bölmələrinə yalnız ölüm ilə eyniləşən yerlər kimi baxmaq doğru deyil. Reanimasiya; həyat ilə ölüm arasındakı ən kritik eşikdə verilən elmi, insani və böyük əmək tələb edən bir mübarizədir. Və çox vaxt o mübarizə qazanılır," dedi.

'CƏMİYYƏTDƏ MƏNFİ TƏSƏVVÜR VAR'

"Təəssüf ki, cəmiyyətdə, reanimasiya bölmələrinin ümidlərin tükəndiyi, xəstələrin həyata vida etmək üçün yatırıldığı yerlər olduğu yönündə yaygın bir təsəvvür yaranmışdır," deyən Dr. Özgür Kılıç, belə dedi: "Halbuki gerçək bundan çox fərqlidir. Reanimasiya; ölümün gözlənildiyi deyil, həyat üçün ən intensiv mübarizənin verildiyi yerdir. Burada verilən mübarizə yalnızca dərmanlarla deyil; bilik, texnologiya, təcrübə və gecə-gündüz çalışan peşəkar qrupların koordinasiyası ilə yürüdülür. Reanimasiya tibb, pozulmuş orqan funksiyalarını anlamağa, müvəqqəti olaraq dəstəkləməyə və xəstəyə yenidən toparlanması üçün zaman qazandırmağa çalışan müasir tibbin ən irəli sahələrindən biridir. 2015-ci ildən bəri aktiv olaraq reanimasiya bölməsində çalışıram. Yaxın zamanda ağır şok vəziyyətində reanimasiyaya aldığımız iki gənc xəstəni, günlər sürən yaxın izləmə və irəli dəstək müalicələri ilə yenidən həyata döndərməyi bacardıq. Bu uğur; yalnızca bir həkimin deyil, 7 gün 24 saat çalışan tibb bacılarının, mütəxəssislərin, köməkçi sağlamlıq personalının və müasir reanimasiya texnologiyasının ortaq əməyidir. Bəzən bir monitordakı kiçik bir dəyişiklik, bəzən də dəqiqələr içində verilən doğru bir qərar bir insanın həyatını müəyyən edə bilər. Ancaq cəmiyyətdəki bu mənfi təsəvvürün yaranmasının bəzi gerçək səbəbləri də vardır. Ölkəmizdə reanimasiya yataqları bəzən ağıllı istifadə olunmamaqla; tibbi olaraq geri dönüş ehtimalı son dərəcə aşağı olan, orqan rezervləri tükənmiş, irəli mərhələ xərçəng və ya çox ağır xroniki xəstəlikləri olan xəstələr həyatlarının son dövründə reanimasiyalarda uzun müddət yatırılmaqdadır. Bu vəziyyət həm reanimasiyanın gerçək missiyasını kölgələməkdə, həm də 'reanimasiya girən çıxa bilməz' düşüncəsini gücləndirməkdədir."

'HƏR XƏSTƏNİN EHTİYACI REANİMASİYA DEYİL'

Dr. Kılıç, "Bunu açıqca söyləmək lazımdır; biz reanimasiya mütəxəssisləri möcüzə yarada bilmərik. Elm onsuz da möcüzələr üzərinə deyil; ehtimallar, fiziologiya və müalicə edilə bilənlik üzərinə quruludur. Əgər bir xəstədə orqan rezervləri tamamilə tükənmişsə, xərçəng bütün bədəni sarmışsa ya da xroniki xəstəliklər geri dönüşsüz bir nöqtəyə çatmışsa, reanimasiya hər zaman doğru yer olmaya bilər. Bu nöqtədə, inkişaf etmiş sağlamlıq sistemlərinin böyük önəm verdiyi palyativ baxım devreye girir. Palyativ baxım artıq müalicənin deyil, xəstənin rahatlığının ön planda tutulduğu, ağrısının, nəfəs darlığının və sıxıntılarının azaldıldığı, yaxınlarıyla birlikdə daha huzurlu və onurlu bir şəkildə həyatının son dövrünü keçirməsinin məqsədlandığı xüsusi bir baxım anlayışıdır. Hər xəstənin ehtiyacı reanimasiya deyil. Bəzən ən doğru yanaşma, xəstəni maşınların arasında yalnız buraxmaq deyil, sevdikləri ilə birlikdə insanca bir vedaya imkan tanımaqdır," dedi.