2035-ci ilə qədər qlobal enerji tələbatındakı artımın təxminən 20 faizi Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinin payına düşəcək.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) məlumatında deyilir.
Məlumata görə, qlobal ümumi daxili məhsulun 4 faizini təşkil edən bu bölgədə elektrik enerjisinə tələbat ümumi enerji tələbatından iki dəfə sürətlə artır.
Regionun iqtisadiyyatları Yaxın Şərqdəki qeyri-sabitlikdən qaynaqlanan təchizat təhlükəsizliyi riskləri ilə üzləşir, çünki onlar xam neftin 60 faizini bu bölgədən idxal edir. Bu da enerji mənbələrinin şaxələndirilməsini və daxili bərpaolunan enerji investisiyalarının artırılmasını strateji zərurətə çevirir. Mövcud siyasətlər davam edərsə, 2024-cü ildəki 80 milyard dollardan çox olan regionun xalis enerji idxalının dəyəri 2035-ci ilə qədər 245 milyard dollara çata bilər. Lakin, iqlim öhdəlikləri tam yerinə yetirilərsə, bu rəqəmin yarıya endirilə biləcəyi ehtimal olunur.
Bildirilir ki, Cənub-Şərqi Asiyada xam neft idxalının 60 faizi və təbii qaz idxalının üçdəbiri Yaxın Şərqdən gəlir, neft məhsulları tədarükünün isə 45 faizi isə bu regiondan xam neftdən asılıdır. Qiymət şokları enerji xərclərini və inflyasiyanı, idxaldan asılılıq isə iqtisadi riskləri artırır. Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyasına (ASEAN) daxil olan 11 ölkədən 8-i, əsasən İndoneziya və Vyetnam, sıfır emissiya hədəfləri və Milli Töhfə Bəyannamələri çərçivəsində istixana qazı emissiyalarının artım tempini məhdudlaşdırmağı və qazıntı yanacaqlarından asılılığı azaltmağı hədəfləyir. Məqsəd, elektrik enerjisi istehsalında aşağı emissiyalı mənbələrin payını 2035-ci ilə qədər 50 faizə, 2050-ci ilə qədər isə 90 faizə çatdırmaq, eyni zamanda, sərnişin avtomobil parkında elektrikli nəqliyyat vasitələrinin payını 2050-ci ilə qədər 75 faizə çatdırmağı və bioyanacaq istifadəsini artırmağı planlaşdırmaqdır. Bu transformasiyanın gündəlik təxminən 3 milyon barel neft tələbatının qarşısını alacağı gözlənilir. Region ölkələri, həmçinin ASEAN Enerji Əməkdaşlıq Fəaliyyət Planı çərçivəsində 2030-cu ilə qədər iqtisadi istehsalın vahidinə sərf olunan enerji miqdarını ifadə edən enerji intensivliyini 2005-ci il səviyyəsi ilə müqayisədə 40 faiz azaltmağı və ASEAN Elektrik Şəbəkəsini gücləndirməyi və sərhədyanı təmiz enerji ticarətini artırmağı hədəfləyir.
Məlumatda nəqliyyat və sənayedəki transformasiya sayəsində 2050-ci ilə qədər qalıq yanacaq idxalında 160 milyard dollar qənaət ediləcəyi bildirilir. Həmçinin elektrik enerjisinə tələbat regionun enerji gələcəyində mühüm rol oynayır və ümumi enerji istifadəsindən iki dəfə sürətlə artır. Binalarda soyutma sisteminə ehtiyac tələbatı artıran əsas amildir və evlərdə kondisionerlərin ehtiyatının 2035-ci ilə qədər üç dəfə artacağı proqnozlaşdırılır. Elektrik enerjisi istehsalının təxminən yarısı hələ də kömürdən gəlsə də, nisbətən yeni kömür yataqları elastiklik və ehtiyat tutumu təklif etməyə davam edir. Regionda ümumi enerji investisiyaları 2025-ci ildə rekord həddə - 100 milyard dollardan çoxa çatıb. Təmiz enerji investisiyaları isə 2015-ci ildən bəri 60 faiz artsa da, onlar hələ də qlobal ümumi həcmin yalnız 3 faizini təşkil edir. İqlim öhdəliklərini yerinə yetirmək üçün investisiyaların növbəti 10 ildə təxminən ikiqat artması lazımdır.
Cənub-Şərqi Asiyada da təmiz texnologiya təchizat zəncirində strateji oyunçuya çevrilir. Dünyanın nikel ehtiyatlarının 51 faizinə sahib olan regionun 2030-cu ilə qədər batareya istehsal gücünü üç dəfədən çox, elektrik nəqliyyat vasitələri istehsal gücünü isə on dəfədən çox artıracağı proqnozlaşdırılır. Sürətlə böyüyən iqtisadiyyatı, artan elektrik enerjisi istehlakı və genişlənən sənaye potensialı ilə Cənub-Şərqi Asiya regionunun növbəti 10 ildə qlobal enerji tələbatının ən vacib hərəkətverici qüvvələrindən biri olacağı gözlənilir. Regionun 2035-ci ilə qədər qlobal enerji tələbatının artımının təxminən beşdəbirini təmin edəcəyi proqnozlaşdırılır.
