Araşdırma: Yeni ultrasəs texnikası ölümcül beyin xərçənginin işğal planını ortaya çıxardı

ABŞ-dakı Kaliforniya Texnologiya İnstitutundan alimlər, ən aqressiv və ölümcül beyin şişlərindən biri olan glioblastomanın beyin toxuması içində necə yuva qurduğunu canlı və eyni zamanda göstərən yeni bir ultrasəs texnologiyası inkişaf etdirdilər. Araşdırmada, oyaq təcrübə heyvanlarında şiş böyüməsini, beyin fəaliyyətini və qan damarlarındakı yenidən qurulmanı tək bir çəkimdə birləşdirən üç modlu ultrasəs platforması test edildi. İnkişaf etdirilən sistem sayəsində, biomühəndislik metodları ilə işarələnən insan glioblastoma hüceyrələrinin siçanın beyninə yerləşdiyi andan etibarən ətraf toxumalarla qurduğu ölümcül qarşılıqlı təsir 11 gün boyunca addım-addım izlənildi.

'BEYİN TOXUMASINI İTİRİR'

Görüntüləmələr, sürətlə böyüyən glioblastoma şişinin həyati funksiyalara sahib sağlam beyin mərkəzlərini fiziki olaraq yerindən itələdiyini ortaya qoydu. İncələmələrdə şişin, ətrafındakı qan damarı şəbəkəsini tamamilə öz ehtiyaclarına görə yenidən formalaşdırdığı müəyyən edildi. Şiş ətrafındakı damarların daralaraq qan axınının nəzərəçarpacaq dərəcədə yavaşladığı müşahidə edilərkən; xərçəngli toxumanın ətrafındakı sağlam beynin qan axış ritmindən asılı olmayaraq, özünəməxsus bir mikro dövran nizamı qurduğu qeyd edildi.

Beş illik sağ qalma nisbəti yalnız 5 ilə 7 faiz arasında olan glioblastomanın, sağlam beyin hüceyrələri ilə birbaşa birləşməsi səbəbindən müalicəsi ən çətin xərçəng növlərindən biri olduğu xatırladıldı. Araşdırma qrupunun rəhbəri kimya mühəndisi Mikhail Shapiro, inkişaf etdirdikləri metodun şişin canlı beyində məkan yayılmasını hüceyrə səviyyəsində aydınlatdığını bildirdi. Mütəxəssislər, xərçəngin ətraf toxumaları necə ələ keçirdiyini real vaxtda izləmənin, tətbiq olunacaq dərman və müalicələrin şişin yanı sıra damar şəbəkəsinə təsirini ölçmədə çığır açıcı bir rol oynayacağını bildirdilər.